In voorbereiding

THEMA ZIENSWIJZE

De centrale vraag van de zienswijze is: “Onder welke voorwaarden kan marktwerking functioneren als stuwende kracht voor dierenwelzijnverbeteringen?”

 

 

AANLEIDING

De in het politieke en maatschappelijke debat geuite wensen voor dierenwelzijnverbetering en het gemiddelde consumentengedrag komen niet met elkaar overeen. De overheid stelt de wettelijke basiseisen voor dierenwelzijn bij voorkeur op Europees niveau vast, onder andere vanwege de concurrentiepositie van de Nederlandse veehouderij. De welzijnverbetering boven het basisniveau wil de overheid laten sturen door marktwerking. Mensen blijken echter in hun koopgedrag minder diervriendelijk dan in hun stemgedrag. Daardoor heeft de marktwerking niet het verwachte effect, waardoor de door de politiek gewenste dierenwelzijnverbetering niet gehaald wordt. Is het middel marktwerking ontoereikend, of wordt er niet aan de juiste randvoorwaarden voldaan?

 

ACHTERGROND

In zijn zienswijze Agenda voor het Dierbeleid signaleert de Raad dat de positie van het dier in de Nederlandse maatschappij verandert. De Raad duidt de rol van de overheid in marktwerking en dierenwelzijn als één van de zeven vraagstukken voor deze kabinetsperiode. Het maatschappelijke debat over de veehouderij intensiveert, met als meest recente uiting het Maatsschappelijk Debat Megastallen, dat Hans Alders coördineert in opdracht van staatssecretaris Bleker.

 

Er zijn verschillende initiatieven voor het vermarkten van een tussensegment – tussen regulier en biologisch in – voor voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong. Het Beter Leven kenmerk van de Dierenbescherming geeft een herkenbaar gezicht aan dit tussensegment. Vooralsnog is het segment producten met een ‘beter dan basaal’ niveau van dierenwelzijn nog kleiner dan 5% en eind 2011 loopt het Convenant Tussensegment af.

 

Eind 2010 zijn de ministeries van Economische Zaken en Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit samengevoegd tot het ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie. In deze zienswijze van de Raad worden de drie hoofdkenmerken van het nieuwe ministerie met elkaar verbonden.

 

 

KADER

Hoewel succes ook afhankelijk is van moeilijk beïnvloedbare factoren zoals tijdgeest en conjunctuur, gaat het in deze zienswijze vooral om het identificeren van de voorwaarden voor succes waar betrokken partijen zoals overheid, ketenpartijen en boeren zelf invloed op kunnen uitoefenen.

 

Uit de succescases uit de praktijk wil de Raad de kritische succesfactoren voor het geslaagd inzetten van marktwerking als stuwende kracht voor dierenwelzijnverbetering destilleren. Het RDA-forum zal als eerste moeten bepalen volgens welke criteria een project geslaagd of gefaald genoemd mag worden. Vooralsnog noemen we succesvol: ‘wanneer het dierenwelzijn en de inkomenspositie van de veehouder beiden verbeteren’.

 

Hoewel het duidelijk is dat er ook genoeg projecten op het gebied van (het vermarkten van) dierenwelzijnverbetering niet geslaagd zijn, is het niet gemakkelijk daar veel informatie over te vinden. Het is de verwachting dat dit na het scherp krijgen van de criteria voor slagen en falen gemakkelijker zal zijn.

 

De zienswijze zal zich in eerste instantie beperken tot de veehouderij en voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong, omwille van de vergelijkbaarheid van de cases en de bekendheid – bij raadsleden, staatssecretaris, ambtenaren en politici - met de agroproductiesectoren. Wanneer de Raad er in zijn advisering voor kiest om de geïdentificeerde kritische succesfactoren naar voorbeeldcases te vertalen kan ook een casus in de gezelschapsdierensector gekozen worden.

 

RAAKVLAKKEN

In zijn zienswijze zal de Raad onder andere de volgende informatie meenemen:

• de resultaten van het Maatschappelijk Debat Megastallen,
• de Nota Dierbeleid van staatssecretaris Bleker,
• de beleidsvoornemens van staatssecretaris Bleker over het Convenant Tussensegment (indien bekend),
• externe adviesrapporten zoals:
  • Marketing and communication of animal welfare (Buller, 2010),
  • Consumer perceptions and attitudes towards farm animal welfare (Miele, EAWP, 2010),
  • Overheid én markt: het resultaat telt (SER, 2010)
  • Denken, doen en duurzame voeding (LEI, 2011)
  • Duurzaamheidstreven en mededingingsrecht (LEI, in voorbereiding, 2011)
• de RDA-zienswijzen Verantwoord Houden (2009) en Agenda voor het Dierbeleid (2010).